Universiteit van Franeker
Congres Franeker 1811, op vrijdag 14 oktober in de Koornbeurs te Franeker, klik hier voor het programma.

Tentoonstelling Academia van Vrieslant in Tresoar, zie hier.

 

Universiteitsbibliotheek van Franeker, een poging tot reconstructie van de toestand van 1601

In 1811 wordt door toedoen van het Franse bewind de Universiteit van Franeker na 226 jaar gesloten. In 1815 wordt de universiteit heropend als Rijks-Athenaeum. Als in 1843 het Athenaeum ook zijn deuren moet sluiten resteren de gebouwen en de bibliotheek. De Staten van Friesland weten de rijksoverheid over te halen om de bibliotheek in langdurig bruikleen aan de Provincie Friesland te geven. Een klein gedeelte van de boeken over techniek wordt ondergebracht in de bibliotheek van de dan net opgerichte Technische Hogeschool in Delft. De Franeker Universiteitsgebouwen worden verbouwd tot krankzinnigengesticht.
Het grootste deel van de voormalige Universiteitsbibliotheek wordt naar Leeuwarden overgebracht en geplaatst in een nieuwe provinciale dienst: De Provinciale Bibliotheek van Friesland, gevestigd in het nieuwe Paleis van Justitie aan het Wilhelminaplein. De opening is 1 oktober 1852. Het doel van de bibliotheek is de inwoners van Fryslân een ’kenniscentrum’ te bieden. In het jubileum jaar 2002 van de Provinciale Bibliotheek van Fryslân gaat de instelling een fusie aan met het Ryskargyf en het Fryske Letterkundich Museum en dokumintaasjesintrum, om onder de naam Tresoar verder te gaan.

Collectie
De basis van de huidige bibliotheek van Tresoar wordt gevormd door de voormalige universiteitsbibliotheek van Franeker. Door de jaren heen is de Provinciale Bibliotheek van Friesland aanzienlijk aangevuld door middel van schenkingen, bruiklenen en aankopen van onder andere J. H. Halbertsma, Seerp Brouwer, Selskip 1844, Ottema Kingmastichting, het Hof van Friesland en de Von Richthofencollectie. Twee speciale bibliotheken, de Buma-bibliotheek met de grootste openbaar toegankelijk collectie boeken ter bestudering van de klassieke letterkunde in West-Europa, en Het Studiecentrum Fuks, met een collectie Hebraïca en Judaïca maken de bibliotheek van Tresoar tot een hedendaags belangwekkend kenniscentrum.

De catalogus 1601
In november 2007 wordt in de Bibliothèque National te Parijs een exemplaar van de tot nu oudste gedrukte bibliotheekcatalogus teruggevonden van de Universiteitsbibliotheek van de Universiteit van Franeker. Het is de catalogus uit 1601.
Eigenaren van bibliotheken zien een verzameling boeken, die de bibliotheekcollectie vormen, eigenlijk altijd als een groot kennisapparaat. Om dat apparaat goed te kunnen gebruiken en uit te breiden is overzicht nodig. Dat overzicht ontstaat door de boeken in een bepaalde volgorde in de kasten te plaatsen en van die boektitels een titellijst maken. Zo een lijst kan ook nog op verschillende manieren gesorteerd worden, bijvoorbeeld op schrijversnaam, op titel, op onderwerp en op volgorde van plaats in de boekenkasten. In de Franeker catalogus uit 1601 zijn de boeken op de laatstgenoemde wijze gesorteerd. Het wordt dan ook een standcatalogus genoemd. Een groot gedeelte van die in de catalogus genoemde boeken zijn gelukkig nog te vinden in de bibliotheekcollectie van Tresoar.

Tentoonstelling
Dankzij de vondst van de catalogus uit 1601 krijgen we een beeld van de opbouw en inhoud van de nog jonge universiteitsbibliotheek in Franeker, de universiteit bestond toen zestien jaar. Met het feit dat het grootste deel van de in de catalogus genoemde titels aanwezig is in de bibliotheekcollectie van Tresoar ontstond al gauw het idee om nader onderzoek te doen naar de fysieke toestand van de universiteitsbibliotheek uit 1601. In het kader van de manifestatie Friesland 1811-2011 wordt er een tentoonstelling voorbereid met als hoogtepunt de reconstructie van de Franeker universiteitsbibliotheek. Momenteel verricht dr. Jacob van Sluis een bibliotheekhistorisch onderzoek op basis van autopsie. De bouwkundighistoricus Jacob Schiphof doet bouwhistorisch onderzoek in het gebouw van de voormalige universiteit te Franeker. Dit onderzoek zal naast de interessante tentoonstelling ook verder onderzoek naar de universiteitsgeschiedenis van Franeker opleveren.
In het najaar verschijnt in druk, voorzien van annotaties de herdruk van de Catalogus librorum bibliotheca academiae Frankerensis, uit 1601 met een inleiding door Jacob van Sluis.

De tentoonstelling is te zien is van 9 september tot en met 31 december 2011 er in Tresoar.

Toon video in popup-venster Download Inpassen Pas deze video in binnen uw website

Activiteiten

Oud Nieuws

30 december 1811
De gezamentlyke BROUWERS binnen Harlingen, adverteeren aan hunne geëerde Begunstigers , dat zy voornemens zyn, met 1 January 1812, provisioneel de BIEREN TE DEBITEEREN ALS VOLGT: De Ton ƒ 5-:-: op ƒ 7-:-:, de ƒ 10-:-: op ƒ 15-:-: op ƒ 20-:-: En de ton op ƒ 25-:-: de meerdere en mindere quantiteiten, ieder in zyne zoort naar advenant, veroorzaakt door de nieuw bezwaarde Ryksbelastingen op deze Afaire, dat tydstip integaan.